Aanleiding
In de plannen voor het nu voorliggende Fablab Enschede komen 2 ontwikkelingen samen: De Gemeente Enschede en de Provincie Overijssel zijn erg enthousiast voor het idee van een FabLab in Enschede. Echter, de oorspronkelijke plannen van de Stichting Medialab Enschede bleken niet levensvatbaar omdat de economische dimensie onvoldoende was ingevuld. Aan de andere kant is het Kenniscentrum Design en Technologie bezig met de ontwikkeling van een aantal labs. Essentieel voor het opbouwen van kennis en toegepast onderzoek is het maken, testen en experimenteren. Op W 3e verdieping wordt een unieke combinatie van labs gerealiseerd waar kruisbestuiving tussen diverse technologieën mogelijk is, waar ‘de mens centraal’ staat en waar onderwijs en industrie ondersteund door lectoraten en onderzoek samen komen. En juist omdat Saxion door zijn omschakeling van onderwijsinstelling naar kennisinstituut een proces van het openen van haar deuren is ingegaan, biedt het FabLabconcept een unieke kans.
Beide ontwikkelingen zijn gebundeld en het kenniscentrum Design en technologie heeft het voortouw genomen voor de verdere ontwikkelingen van de plannen voor een FabLab in Enschede, waarbij naast het culturele aspect de economische dimensie op natuurlijke wijze beter aan bod komt. Diverse partijen zijn bij de ontwikkeling van de plannen betrokken en hebben hun enthousiasme getoond, onder andere de Gemeente Enschede, de Provincie Overijssel, Stichting FabLab.nl, Medialab Enschede, AKI-ArtEZ , UT-CT, en Smart Creation.
Doel
Doel van Fablab Enschede is het realiseren van een laagdrempelige voorziening in Enschede waar mensen, van burgers tot MKB, startende ondernemers, studenten en kunstenaars, hun ideeën of concepten letterlijk tastbaar kunnen maken. Het lab beschikt over moderne, digitaal aangestuurde machines, waarmee een ontwerp wordt vertaald van computerbestand naar een 2D- of 3D-model in één of meerdere kleuren.
Achtergrond
De digitale communicatie revolutie heeft ons al veel nieuws gebracht, en de ontwikkelingen gaan in hoog tempo door. Een volgende revolutie dient zich aan: Personal Fabrication: een ieder kan zijn eigen product produceren.
De mogelijkheid 'to make almost anything', thuis met desktop machines ligt nu (bijna) binnen handbereik door een concept uitgedacht door Neil Gershenfeld van MIT. Het heet een FabLab, en bestaat uit een set machines van bij elkaar zo'n 30.000 dollar, waarmee zo niet alles, dan toch veel kan worden ontworpen en gerealiseerd.
Fablabs in Afganistan, Zuid-Afrika en Amsterdam
Op diverse plekken in de wereld is zo’n Fablab neergezet. De resultaten zijn zeer interessant. In ontwikkelingslanden worden Fablabs gebruikt om met lokale middelen lokale problemen op te lossen. In India werd een melktester ontwikkeld. In Boston werd het Fablab neergezet in een achterstandswijk om jongeren die buiten het reguliere onderwijs waren geraakt op te
leiden tot (computer)technisch bekwame vakmensen. In Noorwegen is er in samenwerking met een Universiteit een Fablab opgezet waarbij men probeert een broedplaats van creativiteit aan te bieden.
De Stichting FabLab.nl introduceerde het FabLab concept in Nederland en beheert het concept, ondermeer door het eigendom van het merk FabLab in de BeNeLux. ‘We willen een netwerk van FabLabs door Nederland zien ontstaan. Het is zo’n breed inzetbaar educatief en innovatief middel, eigenlijk zou elke school een FabLab moeten hebben’, aldus een van de oprichters, Hanne van Essen.
Er zijn op dit moment 4 FabLabs in Nederland operationeel, ieder met een eigen gezicht, en meerdere in oprichting. Bestaande FabLabs zijn: FabLab Amsterdam the Waag Society, FabLab Den Haag CabFabLab, FabLab Utrecht Protospace, FabLab Groningen.
Kenmerkend voor het FabLab-concept is laagdrempeligheid en de wisselwerking en synergie van verschillende doelgroepen. Het bij elkaar brengen van studenten (Saxion LED en TKT, UT CT en IO, AI/ArtEZ), MKB (Starters, Ontwerpbureaus, Architectenbureaus oa via het Kenniscentrum en SmartCreation programma) en Creatieven (kunstenaars, uitvinders, burgers via Medialab Enschede en diverse netwerken), leidt tot nieuwe mogelijkheden en innovaties. FabLab Enschede maakt deel uit van een wereldwijd netwerk van Fablabs, die met elkaar samenwerken in het uitwisselen en opbouwen van kennis.
Elk Fablab heeft een eigen identiteit. Fablab Enschede heeft als invalshoek Smart, High tech en Textiel. Niet alleen komen hierin de expertisegebieden van het Kenniscentrum Design en Technologie in samen. Smart en High Tech zijn ook speerpunten van Enschede als Kennisstad, en vormen de basis van de creatieve technieken en van Medialab Enschede etc.
En textiel omdat Enschede gezien haar verleden daar een grote traditie in heeft en diverse
bedrijven er zich op vernieuwende wijze met textiel bezig houden.
Een Fablab is een deel van haar tijd vrij toegankelijk is voor het algemene publiek. Iedereen kan dan, tegen materiaalkosten zijn of haar idee letterlijk vormgeven. Andere kunstenaars, uitvinders, starters en bedrijven willen meer in beslotenheid hun werkzaamheden uitvoeren, onderwijs heeft weer andere wensen. Het Fablab Enschede richt zich op verschillende doelgroepen met verschillende wensen en financiële mogelijkheden. Dat komt tot uiting in de verschillende vormen van openstelling van het FabLab en marketing benadering. Voor de benadering van die verschillende doelgroepen worden diverse intermediaire organisaties betrokken: Medialab Enschede, SmartCreations, Saxion Academisch LED en TKT, UT en ArtEZ, Syntens.
Het FabLab wordt gesitueerd op de 3e verdieping van het Saxion gebouw in Enschede, vleugel Wolvecamp. FabLab maakt daarbij een integraal, fysiek onderdeel uit van de faciliteiten van het Kenniscentrum Design & Technologie.
Voor de volgende activiteiten wordt er subsidie aangevraagd:
1. Oprichting, ontwikkeling/voorbereiding
2. Inrichting: machines, gereedschap, it
3. Exploitatie 3 jaar
4. PR, samenwerking en projecten
Er wordt een beroep gedaan op de Gemeente Enschede en de Provincie Overijssel om een bijdrage te leveren aan dit aanloopverlies. Voor meer informatie: Karin van Beurden, lector Product Design, Saxion Kenniscentrum Design en Technologie, k.m.m.vanbeurden@saxion.nl
Printversie